اثربخشی کمیته حسابرسی نقش کلیدی در تقویت اصول حاکمیت شرکتی و تضمین شفافیت در گزارشگری مالی دارد. ضعف در نظارت و کمیتههای حسابرسی ناکارآمد، از دلایل اصلی شکست شرکتهای بزرگ جهانی بوده است. این مقاله به بررسی تأثیر مستقیم کارایی این کمیتهها بر عملکرد حاکمیت شرکتی در شرکتهای پذیرفته شده در بورس استانبول میپردازد.
کمیته حسابرسی چیست و چه وظایفی دارد؟
کمیته حسابرسی، هیئتی است که به نمایندگی از هیئت مدیره، مسئولیت نظارت بر فرآیندهای حسابرسی داخلی و مستقل، کفایت سیستمهای کنترل داخلی و همچنین صحت گزارشگری مالی را بر عهده دارد. طبق تعریف هیئت نظارت بر بازارهای سرمایه (SPK)، این کمیته حداقل از دو عضو تشکیل شده و وظیفه اصلی آن، نظارت بر موارد زیر است:
- سیستم حسابداری شرکت
- فرآیند افشای اطلاعات مالی به عموم
- انتخاب موسسه حسابرسی مستقل و نظارت بر کار آنها
- عملکرد سیستم کنترل داخلی شرکت
وجود یک کمیته حسابرسی کارآمد به جلوگیری از تضاد منافع بین سهامداران و ایجاد تعادل در اهداف آنها کمک شایانی میکند. این کمیته نه تنها بر مسائل مالی، بلکه بر تمامی جنبههای مرتبط با انطباق فعالیتهای شرکت با مقررات نیز نظارت دارد.
اهمیت اثربخشی کمیته حسابرسی در حاکمیت شرکتی
یک کمیته حسابرسی مؤثر، سنگ بنای یک حاکمیت شرکتی قدرتمند است. این کمیته با نظارت دقیق بر فرآیندهای گزارشگری مالی، به تولید گزارشهای باکیفیت و قابل اعتماد کمک میکند و از بروز خطاها، تقلبها و شکستهای مدیریتی جلوگیری مینماید. این امر به نوبه خود، منافع سهامداران را حفظ کرده و اعتماد سرمایهگذاران را افزایش میدهد.
تحلیل تأثیر کارایی کمیته حسابرسی بر عملکرد حاکمیت شرکتی
این پژوهش با هدف تعیین تأثیر مثبت اثربخشی کمیته حسابرسی بر عملکرد حاکمیت شرکتی انجام شده است. برای این منظور، دادههای مربوط به ۲۰ شرکت ثبتشده در شاخص BIST-50 بورس استانبول طی سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۲ مورد بررسی قرار گرفت.
یافتههای کلیدی پژوهش
نتایج حاصل از تحلیل رگرسیون پنل نشان میدهد که به طور کلی، اثربخشی کمیته حسابرسی تأثیر آماری معناداری بر عملکرد حاکمیت شرکتی دارد. یافتههای اصلی به شرح زیر است:
- تعداد اعضای کمیته حسابرسی: افزایش تعداد اعضا تأثیر مثبت و معناداری بر رتبه حاکمیت شرکتی دارد.
- تعداد اعضای زن در کمیته: حضور اعضای زن در کمیته نیز به طور مشابه، تأثیر مثبت و معناداری بر بهبود عملکرد حاکمیت شرکتی نشان داده است.
- تعداد جلسات کمیته: این متغیر تأثیر آماری معناداری بر رتبه حاکمیت شرکتی نداشته است.
- اندازه دارایی شرکت: به عنوان یک متغیر کنترلی، اندازه داراییها تأثیر مثبت و معناداری بر رتبه حاکمیت شرکتی داشته است.
این یافتهها اهمیت ساختار و ترکیب کمیته حسابرسی را در بهبود استانداردهای حاکمیت شرکتی برجسته میکند. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد استانداردهای جهانی، میتوانید به وبسایت موسسه حسابرسان داخلی (IIA) مراجعه کنید.
منبع:
Yılmaz, E. & Gerekan B. (2023). Denetim Komitesi Etkinliğinin Kurumsal Yönetim Performansı Üzerindeki Etkisi: Borsa İstanbul Üzerine Bir Araştırma, TİDE AcademIA Research, 5(2), 89-116.
