تفاوت کنترل داخلی و حسابرسی داخلی چیست؟
درک تفاوت کنترل داخلی و حسابرسی داخلی برای مدیریت موثر یک سازمان ضروری است. کنترل داخلی سیستمی متشکل از محیط و رویههای کنترلی است که به سازمان در دستیابی به اهداف تجاری کمک میکند. از سوی دیگر، حسابرسی داخلی فعالیتی است که توسط افراد حرفهای انجام میشود تا اطمینان حاصل شود که سیستم کنترل داخلی پیادهسازی شده در سازمان مؤثر است. این دو مفهوم گرچه اغلب به جای یکدیگر استفاده میشوند، اما معانی و اهداف متفاوتی دارند.
کنترل یکی از نیازهای اساسی در هر فعالیتی است و در دنیای تجارت، نقش حیاتی در استفاده بهینه از منابع و افزایش سودآوری ایفا میکند. از آنجایی که فعالیتهای تجاری توسط رایانهها، افراد و تجهیزات مختلف انجام میشود، بررسی دورهای برای جلوگیری از ضرر و زیان ضروری است.
تعریف کنترل داخلی
کنترل داخلی را میتوان به عنوان یک سیستم جامع درک کرد که توسط مدیریت شرکت توسعه یافته، پیادهسازی و نگهداری میشود تا از دستیابی به اهداف در زمینههای زیر اطمینان حاصل شود:
- اثربخشی و کارایی عملیات
- حفاظت از داراییها
- پیشگیری و تشخیص تقلب و خطا
- صحت و کامل بودن گزارشگری مالی
- پایبندی به قوانین و مقررات مربوطه
این سیستم از پنج عنصر به هم پیوسته تشکیل شده است: محیط کنترل، ارزیابی ریسک، فعالیتهای کنترلی، اطلاعات و ارتباطات، و نظارت.
اهداف کنترل داخلی
- بررسی اینکه آیا معاملات طبق مجوز مدیریت انجام میشود یا خیر.
- بررسی ثبت سریع رویدادها به مبلغ و حساب صحیح و در دوره حسابداری مربوطه.
- اطمینان از اینکه داراییها از دسترسی و استفاده غیرمجاز محافظت میشوند.
- مقایسه داراییهای ثبت شده با داراییهای موجود در بازههای زمانی مختلف و انجام اقدامات لازم در صورت کشف اختلاف.
تعریف حسابرسی داخلی
حسابرسی داخلی به عنوان یک کارکرد اطمینانبخش و مشاورهای بیطرفانه و منطقی تعریف میشود که توسط مدیریت برای کنترل فعالیتهای سازمان ایجاد شده است. این فرآیند شامل تجزیه و تحلیل منظم و انتقادی از عملکردهای یک سازمان به منظور ارائه توصیه برای بهبود است. هدف اصلی آن کمک به اعضای شرکت در انجام مؤثر مسئولیتهایشان است. برای اطلاعات بیشتر میتوانید به وبسایت انجمن حسابرسان داخلی (IIA) مراجعه کنید.
اهداف حسابرسی داخلی
- بررسی صحت و سقم سوابق حسابداری که به مسئولین حاکمیتی گزارش میشود.
- تشخیص اینکه آیا رویههای حسابداری استاندارد دنبال میشوند یا خیر.
- اطمینان از کشف و جلوگیری از تقلب.
- بررسی اینکه آیا مرجع مناسبی برای تهیه و دفع داراییها وجود دارد.
- تأیید اینکه بدهیها فقط برای اهداف تجاری ایجاد شدهاند.
- بررسی فعالیتهای سیستم کنترل داخلی به منظور گزارش انحرافات به مدیریت.
جدول مقایسه: کنترل داخلی در مقابل حسابرسی داخلی
| مبنای مقایسه | کنترل داخلی | حسابرسی داخلی |
|---|---|---|
| معنی | روشها و رویههایی که توسط مدیریت برای کنترل عملیات به منظور دستیابی به هدف تجاری اجرا میشود. | برنامه حسابرسی که شرکت برای بررسی فعالیتهای مالی و عملیاتی خود توسط افراد حرفهای اتخاذ میکند. |
| ماهیت | سیستم سازمانی | فعالیت حرفهای |
| تأیید | کاری که توسط یک نفر انجام میشود و توسط مدیر تأیید میگردد. | تک تک اجزای کار تأیید میشود. |
| زمان بررسی | بررسی به محض ثبت یک فرآیند یا کار انجام میشود (همزمان). | بررسی پس از انجام کار انجام میشود. |
| هدف | اطمینان از انطباق با سیاستهای مدیریت. | تشخیص تقلب و خطا. |
تفاوتهای کلیدی بین کنترل داخلی و حسابرسی داخلی
مهمترین تفاوت کنترل داخلی و حسابرسی داخلی را میتوان در موارد زیر خلاصه کرد:
- ماهیت: کنترل داخلی یک سیستم است، در حالی که حسابرسی داخلی یک فعالیت یا عملکرد است.
- اجرا: کنترل داخلی توسط مدیریت طراحی، اجرا و نگهداری میشود، اما حسابرسی داخلی یک عملکرد مستقل است که برای ارزیابی آن سیستم ایجاد شده است.
- تأیید: در کنترل داخلی، کار یک فرد توسط دیگری تأیید میشود. در حسابرسی داخلی، هر جزء از کار به طور مستقل تأیید میگردد.
- زمانبندی: بررسی در کنترل داخلی به صورت همزمان با انجام کار صورت میگیرد، در حالی که حسابرسی داخلی پس از اتمام کار انجام میشود.
- هدف اصلی: هدف اصلی کنترل داخلی اطمینان از انطباق با سیاستهاست، در حالی که هدف حسابرسی داخلی کشف تقلب و خطا و ارائه پیشنهاد برای بهبود است.
نتیجهگیری
به طور کلی، کنترل داخلی و حسابرسی داخلی هر دو برای ارزیابی عملکرد کلی یک سازمان حیاتی هستند. دامنه کنترل داخلی گستردهتر از حسابرسی داخلی است، زیرا حسابرسی داخلی خود بخشی از فرآیند نظارت بر کنترلهای داخلی محسوب میشود. درک این تفاوتها به سازمانها کمک میکند تا ساختارهای حاکمیتی قویتری ایجاد کنند.
منبع: علی رضا قاسمی
