واژه نامه استانداردهای حسابرسی داخلی: راهنمای کامل اصطلاحات

واژه نامه استانداردهای حسابرسی: راهنمای کامل اصطلاحات کلیدی

درک زبان مشترک در حرفه حسابرسی داخلی برای اطمینان از ارتباطات شفاف و اجرای مؤثر فرآیندها ضروری است. واژه نامه استانداردهای حسابرسی به عنوان یک مرجع بنیادین، تعاریف دقیقی از مفاهیم کلیدی ارائه می‌دهد. این راهنما به حسابرسان، مدیران و ذینفعان کمک می‌کند تا درک یکسانی از اصول حاکمیت، مدیریت ریسک و کنترل داشته باشند.

مفاهیم بنیادین حسابرسی

این بخش به تعاریف اصلی و پایه‌ای می‌پردازد که شالوده فعالیت‌های حسابرسی داخلی را تشکیل می‌دهند.

• ارزش‌افزایی (Add Value): فعالیت حسابرسی داخلی زمانی برای سازمان (و ذینفعان آن) ارزش می‌آفریند که اطمینان عینی و مرتبط ارائه کند و به اثربخشی و کارایی فرآیندهای حاکمیتی، مدیریت ریسک و کنترل کمک نماید.
• خدمات اطمینان بخشی (Assurance Services): بررسی عینی شواهد به منظور ارائه ارزیابی مستقل در مورد فرآیندهای حاکمیتی، مدیریت ریسک و کنترل برای سازمان. مثال‌ها ممکن است شامل تعهدات مالی، عملکرد، انطباق، امنیت سیستم و تعهدات لازم باشد.
• خدمات مشاوره (Consulting Services): فعالیت‌های مشورتی که ماهیت و دامنه آن با مشتری توافق شده است تا بدون بر عهده گرفتن مسئولیت مدیریت توسط حسابرس داخلی، به ارزش‌آفرینی و بهبود فرآیندهای سازمان کمک کند.
• فعالیت حسابرسی داخلی (Internal Audit Activity): یک واحد سازمانی یا تیمی از متخصصان که خدمات اطمینان‌بخشی و مشاوره مستقل و عینی را برای بهبود عملیات سازمان ارائه می‌دهند و به دستیابی به اهداف از طریق یک رویکرد سیستماتیک کمک می‌کنند.

ساختار و حاکمیت سازمانی

اصطلاحات این بخش به ساختار راهبری و مسئولیت‌های سطوح بالای سازمان می‌پردازد.

• هیئت مدیره (Board): بالاترین سطح هیئت حاکمه که مسئولیت هدایت، نظارت بر فعالیت‌های سازمان و پاسخگویی مدیران ارشد را بر عهده دارد.
• منشور (Charter): سند رسمی که هدف، اختیار و مسئولیت فعالیت حسابرسی داخلی را مشخص کرده، جایگاه آن را در سازمان تعیین و دسترسی‌های لازم را مجاز می‌سازد.
• مدیر حسابرسی (Chief Audit Executive – CAE): فردی در یک موقعیت ارشد که مسئول مدیریت مؤثر فعالیت حسابرسی داخلی مطابق با منشور و عناصر اجباری چارچوب فعالیت‌های حرفه‌ای بین‌المللی است.
• راهبری (Governance): ترکیبی از فرآیندها و ساختارهای اجرا شده توسط هیئت مدیره برای اطلاع‌رسانی، هدایت، مدیریت و نظارت بر فعالیت‌های سازمان در جهت دستیابی به اهداف.

مدیریت ریسک و کنترل‌ها

درک مفاهیم ریسک و کنترل برای هر حسابرس داخلی حیاتی است. این اصطلاحات به شناسایی، ارزیابی و مدیریت عدم قطعیت‌ها می‌پردازند.

• ریسک (Risk): امکان وقوع رویدادی که بر دستیابی به اهداف تأثیرگذار باشد. ریسک بر حسب تأثیر و احتمال سنجیده می‌شود.
• اشتهای ریسک (Risk Appetite): سطحی از ریسک که یک سازمان مایل به پذیرش آن است.
• مدیریت ریسک (Risk Management): فرآیندی برای شناسایی، ارزیابی، مدیریت و کنترل رویدادهای بالقوه برای ارائه اطمینان معقول در مورد دستیابی به اهداف سازمان.
• کنترل (Control): هر اقدامی که توسط مدیریت، هیئت مدیره و سایر طرف‌ها برای مدیریت ریسک و افزایش احتمال دستیابی به اهداف تعیین‌شده انجام می‌شود.
• محیط کنترل (Control Environment): نگرش و اقدامات هیئت مدیره و مدیریت در مورد اهمیت کنترل در سازمان که شامل عناصر زیر است:
  • صداقت و ارزش‌های اخلاقی
  • فلسفه مدیریت و سبک عملکرد
  • ساختار سازمانی
  • واگذاری اختیار و مسئولیت
  • سیاست‌ها و شیوه‌های منابع انسانی
  • صلاحیت پرسنل

سایر اصطلاحات مهم در واژه نامه استانداردهای حسابرسی

• انطباق (Compliance): پایبندی به سیاست‌ها، برنامه‌ها، رویه‌ها، قوانین، مقررات، قراردادها یا سایر الزامات.
• تضاد منافع (Conflict of Interest): هر رابطه‌ای که به نفع سازمان نیست یا به نظر می‌رسد نباشد و می‌تواند به توانایی فرد برای انجام وظایفش به طور عینی آسیب وارد کند.
• تقلب (Fraud): هر عمل غیرقانونی که با فریب، کتمان یا نقض اعتماد مشخص شود و برای به دست آوردن پول، اموال، خدمات یا تضمین مزیت شخصی یا تجاری انجام گیرد.
• استاندارد (Standard): یک اعلامیه حرفه‌ای که الزامات انجام طیف وسیعی از فعالیت‌های حسابرسی داخلی و ارزیابی عملکرد آن را مشخص می‌کند.
• تکنیک‌های حسابرسی مبتنی بر فناوری (Technology-Based Audit Techniques): هر ابزار حسابرسی خودکار مانند نرم‌افزار حسابرسی تعمیم‌یافته (GAS)، ابزارهای حسابرسی تخصصی و تکنیک‌های حسابرسی به کمک رایانه (CAATs).

منبع: استانداردهای بین‌المللی برای فعالیت حرفه‌ای حسابرسی داخلی (استانداردها)، انجمن حسابرسان داخلی (IIA)