راهنمای جامع ارزیابی اثربخشی فرآیند حسابرسی
ارزیابی اثربخشی فرآیند حسابرسی یک جزء حیاتی از حاکمیت شرکتی است که به کمیته حسابرسی و هیئت مدیره اطمینان میدهد که فرآیند حسابرسی به طور موثر و کارآمد عمل میکند. این ارزیابی به شناسایی نقاط قوت و ضعف کمک کرده و زمینهساز بهبود مستمر کیفیت حسابرسی میشود. در این راهنما، چارچوبی جامع برای انجام این ارزیابی ارائه میشود.
چه زمانی و توسط چه کسی باید ارزیابی انجام شود؟
تعیین زمانبندی و مسئولیت ارزیابی، اولین گام برای اطمینان از اثربخشی آن است.
- زمانبندی: کمیتههای حسابرسی لزوماً هر سال یک بررسی جامع انجام نمیدهند. پیشنهاد میشود یک ارزیابی مختصر سالانه (بر اساس بخش اول چارچوب) انجام شود و یک بررسی جامع و کامل هر سه سال یکبار صورت گیرد.
- مسئولیت ارزیابی: توصیه میشود هر یک از اعضای کمیته حسابرسی به صورت انفرادی پرسشها را تکمیل کنند تا شکافها در درک مشترک مشخص شود. با این حال، مسئولیت نهایی بررسی بر عهده کمیته حسابرسی است. دیدگاههای مدیر مالی، رئیس حسابرسی داخلی و سایر مدیران کلیدی نیز باید در این فرآیند لحاظ شود.
چارچوب ارزیابی اثربخشی فرآیند حسابرسی
این چارچوب در سه بخش اصلی طراحی شده است تا نیازهای مختلف ارزیابی را پوشش دهد: ارزیابی سالانه، پرسشهایی برای مدیران مالی، و چارچوب کامل برای ارزیابی جامع.
۱. چارچوب ارزیابی سالانه
این بخش برای بررسیهای سالانه طراحی شده و بر حوزههای کلیدی تمرکز دارد. برخی از مهمترین معیارها عبارتند از:
- شرکای حسابرسی: آیا شریک حسابرسی شناخت خوبی از کسبوکار، فرهنگ سازمانی و چالشهای صنعت دارد؟ آیا از تردید حرفهای لازم برای به چالش کشیدن قضاوتهای کلیدی برخوردار است؟
- تیم حسابرسی: آیا تیم از تجربه، دانش فنی و منابع کافی برخوردار است؟ آیا نظارت و مدیریت مناسبی بر تیم اعمال میشود?
- رویکرد حسابرسی (برنامهریزی و اجرا): آیا فرآیند برنامهریزی شامل گفتگوی اولیه برای شناسایی مسائل عمده است؟ آیا رویکرد حسابرسی ریسکهای گزارشگری مالی را به درستی منعکس میکند؟
- نقش مدیریت: آیا اطلاعات ارائه شده توسط مدیریت به حسابرسان بهموقع، شفاف و کامل است؟
- ارتباط با کمیته حسابرسی: آیا مسائل عمده حسابداری و حسابرسی به موقع با کمیته در میان گذاشته میشود؟
۲. پرسشهایی برای مدیران بخش مالی
این پرسشنامه ساده برای دریافت بازخورد از مدیران مالی طراحی شده است تا دیدگاه آنها نیز در فرآیند ارزیابی لحاظ شود. سوالات کلیدی شامل موارد زیر است:
- آیا شریک حسابرسی از دانش فنی و تردید حرفهای لازم برخوردار است؟
- آیا فرآیند برنامهریزی حسابرسی شامل گفتگوی اولیه برای شناسایی مسائل مهم بود؟
- آیا حسابرسان درک خوبی از سیستمهای کنترل داخلی واحد تجاری دارند؟
- آیا ارتباط با تیم حسابرسی گروه به شکلی مناسب و اثربخش مدیریت شد؟
۳. چارچوب کامل
این بخش برای ارزیابیهای جامع (مثلاً هر سه سال یکبار) در نظر گرفته شده و جزئیات بسیار بیشتری را پوشش میدهد. این چارچوب به بررسی عمیقتر رفتارها، ویژگیهای شخصی شرکا، منابع تیم، روشهای نوآورانه حسابرسی و نقش مدیریت در فرآیند میپردازد. این ارزیابی عمیق به سازمان کمک میکند تا درک کاملی از کیفیت حسابرسی به دست آورد و زمینههای بهبود را به طور دقیق شناسایی کند. برای اطمینان از بالاترین سطح کنترل کیفیت، سازمانها میتوانند از استانداردهای بینالمللی مانند استانداردهای منتشر شده توسط فدراسیون بینالمللی حسابداران (IFAC) الهام بگیرند.
منبع:
برگردان به فارسی: الهه مهدوی ثابت، مرتضی اسدی
طراح پرسشنامه: Dr Johan Erasmus
