راهنمای جامع بررسی داخلی گزارش پایداری (ESG)
مقدمهای بر اهمیت بررسی داخلی گزارش پایداری
بررسی داخلی گزارش پایداری دیگر یک گزینه اختیاری نیست، بلکه یک ضرورت استراتژیک برای سازمانهاست. با افزایش تمرکز سرمایهگذاران و ذینفعان بر مسائل محیطی، اجتماعی و حاکمیتی (ESG)، اطمینان از صحت، اعتبار و کامل بودن این گزارشها اهمیت دوچندانی یافته است. حسابرسی داخلی نقشی حیاتی در ایجاد این اطمینان و تقویت فرآیندهای گزارشگری ایفا میکند. این مقاله به عنوان یک راهنمای جامع، به شما کمک میکند تا با فرآیند، اصول و اهداف بررسی داخلی این گزارشها آشنا شوید.
مدل سه خط دفاعی IIA و نقش آن در حاکمیت ESG
مؤسسه حسابرسان داخلی (IIA) مدل سه خط دفاعی را برای تقویت حاکمیت شرکتی و مدیریت ریسک ارائه میدهد. این مدل به طور مؤثری در حاکمیت پایداری نیز کاربرد دارد و مسئولیتها را در سراسر سازمان توزیع میکند:
- خط اول: مدیریت عملیاتی که مسئولیت مستقیم شناسایی، ارزیابی و مدیریت ریسکهای ESG را بر عهده دارد و خدمات یا محصولات را با در نظر گرفتن این معیارها ارائه میدهد.
- خط دوم: واحدهای مدیریت ریسک و تطبیق که بر اثربخشی فرآیندهای خط اول نظارت کرده و از انطباق با قوانین، مقررات و سیاستهای داخلی اطمینان حاصل میکنند.
- خط سوم: حسابرسی داخلی که به صورت مستقل، اطمینانبخشی و مشاوره در مورد حاکمیت ESG، مدیریت ریسک و کنترلهای داخلی ارائه میدهد.
اهداف کلیدی در بررسی داخلی گزارش پایداری
هدف اصلی از بررسی داخلی، ارائه اطمینان به هیئتمدیره و مدیریت ارشد در مورد کفایت و اثربخشی فرآیندهای گزارشگری پایداری است. این اهداف شامل موارد زیر است:
- ارزیابی طراحی و اجرای کنترلهای داخلی برای جمعآوری، پردازش و گزارش دادههای ESG.
- تأیید صحت، کامل بودن و قابل اتکا بودن اطلاعات افشاشده در گزارش پایداری.
- اطمینان از انطباق فرآیند گزارشگری با چارچوبها و استانداردهای معتبر (مانند GRI یا TCFD).
- شناسایی نقاط ضعف و ارائه پیشنهادات سازنده برای بهبود فرآیندها.
اصول حیاتی در فرآیند بررسی داخلی
برای انجام یک بررسی داخلی گزارش پایداری مؤثر، حسابرسان باید چندین اصل کلیدی را مدنظر قرار دهند تا کیفیت و اعتبار افشاگریها تضمین شود:
- ارتباط اطلاعات: افشاگریها باید اطلاعات مرتبط و بااهمیت را برای تصمیمگیری ذینفعان ارائه دهند.
- کامل و مشخص بودن: اطلاعات باید به صورت کامل و دقیق ارائه شوند تا تصویری جامع از عملکرد سازمان ترسیم کنند.
- شفافیت و توازن: گزارش باید واضح، متعادل و قابل فهم باشد و از ارائه اطلاعات یکجانبه پرهیز کند.
- ثبات رویه: روشهای جمعآوری و گزارشدهی دادهها باید در طول زمان سازگار باشند تا امکان تحلیل روندها فراهم شود.
- قابلیت مقایسه: اطلاعات باید به گونهای ارائه شوند که امکان مقایسه عملکرد سازمان با سایر شرکتهای همصنعت وجود داشته باشد.
- قابلیت اتکا و تأییدپذیری: دادهها و اطلاعات باید قابل اعتماد، قابل تأیید و مبتنی بر شواهد عینی باشند.
- بهموقع بودن: اطلاعات باید در زمان مناسب ارائه شوند تا برای تصمیمگیری کاربران مفید واقع شوند.
فرآیند گام به گام اجرای بررسی داخلی
فرآیند بررسی گزارش پایداری همانند سایر حسابرسیهای داخلی، شامل مراحل مشخصی است که به صورت نظاممند اجرا میشود.
۱. برنامهریزی (Planning)
این مرحله شامل درک اهداف استراتژیک سازمان در حوزه ESG، شناسایی ذینفعان کلیدی، ارزیابی ریسکهای مرتبط با گزارشگری پایداری و تعریف دامنه اولیه بررسی است.
۲. تعیین محدوده (Scoping)
در این گام، حسابرس داخلی با رویکردی مبتنی بر ریسک، عوامل و شاخصهای ESG بااهمیت را برای آزمون انتخاب میکند. این انتخاب بر اساس ماتریس اهمیت و ریسکهای شناساییشده صورت میگیرد.
۳. اجرای آزمونها (Performing the Engagement)
حسابرسان داخلی با اجرای آزمونهای کنترلی و محتوا، فرآیندها، سیستمها و دادههای گزارشگری پایداری را ارزیابی میکنند. این مرحله شامل مصاحبه با مسئولین، بازبینی مستندات و تحلیل دادهها است.
۴. گزارشدهی یافتهها و نتیجهگیری
در نهایت، یافتهها، نقاط ضعف شناساییشده، نتیجهگیری کلی و پیشنهادات بهبود در یک گزارش جامع به مدیریت و کمیته حسابرسی ارائه میشود تا اقدامات اصلاحی لازم انجام گیرد. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره استانداردهای جهانی میتوانید به وبسایت موسسه حسابرسان داخلی (IIA) مراجعه کنید.
منبع: این مقاله بر اساس راهنمای “Guide to Internal Review of Sustainability Report” تهیه و تدوین شده است.
