راهنمای جامع ریسک‌های نوظهور (2025): از شناسایی تا مدیریت

مقدمه‌ای بر ریسک‌های نوظهور: راهنمای عملی 2025

ریسک‌های نوظهور با ویژگی‌های خاصی مانند عدم قطعیت عمیق و اطلاعات محدود، چالش‌های منحصربه‌فردی را برای سازمان‌ها ایجاد می‌کنند. این ریسک‌ها می‌توانند به سرعت ظاهر شوند، دائماً تغییر کنند و تأثیر قابل توجهی بر عملکرد و استراتژی سازمان داشته باشند. این راهنما با هدف ارائه یک دیدگاه عملی برای کمک به توسعه بینش و مدیریت عدم قطعیت در مواجهه با این ریسک‌ها تهیه شده است.

مدیریت ریسک‌های نوظهور نیازمند رویکردی متفاوت است. از آنجایی که این ریسک‌ها در یک “کویر اطلاعاتی” قرار دارند، اطلاعات نادرست و گمراه‌کننده یک مشکل رایج است. بنابراین، سرمایه‌گذاری در تکنیک‌های پویش افق (Horizon Scanning) و تحلیل سناریو برای جمع‌آوری، ارزیابی و درک ارتباط بین اطلاعات مختلف ضروری است.

ریسک نوظهور چیست؟

کلمه «نوظهور» (emerging) از فعل لاتین «emergere» به معنای «برخاستن یا آشکار شدن» گرفته شده است. این مفهوم به چیزی اشاره دارد که از زیر سطح بیرون می‌آید. در دنیای امروز، این واژه برای توصیف چیزی که در حال کشف یا توسعه است، یا فرد یا چیزی که در حال برجسته شدن است، به کار می‌رود. در مدیریت ریسک، این اصطلاح برای ریسکی با ویژگی‌های خاص ناشی از تغییر به کار می‌رود که هنوز به طور کامل درک نشده است. ریسک‌های نوظهور می‌توانند ریسک‌هایی باشند که قبلاً شناخته شده بودند اما اکنون به سطوح جدیدی از پیچیدگی یا زمینه‌های جدیدی کشیده شده‌اند که درک گذشته ما را به چالش می‌کشند.

بحران چندگانه (Polycrisis) و بحران دائمی (Permacrisis): موتور تولید ریسک

پیچیدگی، اتصال و ماهیت بی‌ثبات جامعه مدرن، به طور مداوم ریسک‌های بسیاری را به وجود می‌آورد. در سال‌های اخیر، دو اصطلاح برای توصیف این وضعیت دائمی از عدم قطعیت ابداع شده است:

• بحران چندگانه (Polycrisis): ترکیبی از «poly» (چندگانه) و «crisis» (بحران) که به اتصال و تعامل بین منابع مختلف بحران اشاره دارد.
• بحران دائمی (Permacrisis): به ماهیت مداوم و پیوسته تغییرات و بحران‌ها اشاره می‌کند.

این دو مفهوم نشان می‌دهند که سازمان‌ها باید برای مواجهه با یک محیط پر از ریسک‌های متعدد و به هم پیوسته، از جمله ریسک‌های نوظهور، آماده باشند.

منابع اصلی ریسک‌های نوظهور

ریسک‌های نوظهور از منابع مختلفی سرچشمه می‌گیرند که درک آن‌ها برای مدیریت موثر ضروری است. در اینجا به چند منبع کلیدی اشاره می‌کنیم:

۱. اجتماعی-فنی (Socio-technical)

تعامل بین فناوری و مردم منبع اصلی بسیاری از ریسک‌های نوظهور است. معرفی هر فناوری پیچیده به جامعه‌ای گسترده از کاربران، به دلیل اشتباهات، سوءاستفاده‌ها یا حتی نبوغ خالص، می‌تواند ریسک‌ها و فرصت‌های جدیدی ایجاد کند. مثال بارز آن، تبدیل تلفن‌های همراه از آنالوگ به دیجیتال (GSM) و ظهور پیامک بود که در ابتدا پتانسیل کامل آن درک نشده بود.

۲. ژئوپلیتیک و ESG

تغییرات ژئوپلیتیکی و افزایش اهمیت مسائل محیطی، اجتماعی و حاکمیتی (ESG) منابع مهمی برای ریسک‌های جدید هستند. این عوامل می‌توانند بر زنجیره‌های تأمین، بازارها و اعتبار سازمان‌ها تأثیر بگذارند.

۳. دنیای دیجیتال – ریسک‌های سایبری

وابستگی روزافزون به فناوری دیجیتال، ریسک‌های سایبری را به یکی از برجسته‌ترین ریسک‌های نوظهور تبدیل کرده است. این ریسک‌ها دائماً در حال تکامل هستند و نیاز به نظارت و انطباق مستمر دارند. برای اطلاعات بیشتر در مورد مدیریت ریسک و تاب‌آوری، می‌توانید به منابع معتبری مانند Barnett Waddingham مراجعه کنید.

منبع: این مقاله بر اساس راهنمای “Emerging Risks: A Practical Guide 2025” منتشر شده توسط Airmic تهیه و ترجمه شده است.