راهنمای کامل چک لیست ارزیابی عملکرد کمیته حسابرسی
مقدمه: چرا به چک لیست ارزیابی عملکرد کمیته حسابرسی نیاز داریم؟
استفاده از یک چک لیست ارزیابی عملکرد کمیته حسابرسی جامع، ابزاری حیاتی برای هیئتمدیرهها، اعضای کمیته و سهامداران است تا از اثربخشی نظارت و رعایت الزامات قانونی اطمینان حاصل کنند. با توجه به گستردگی و پیچیدگی مفاد منشور کمیته حسابرسی، این دغدغه همواره وجود دارد که چگونه میتوان از رعایت کامل الزامات اطمینان یافت و پاسخگویی مناسب را فراهم کرد. این مقاله یک چکلیست کاربردی بهعنوان ابزار برنامهریزی، ارزیابی و خودارزیابی برای پاسخ به این دغدغهها ارائه میدهد.
این راهنما بر اساس مفروضات زیر طراحی شده است:
- مفاد منشور کمیته حسابرسی باید مبنای تمام تصمیمات و اقدامات باشد و در صورتجلسات قابل ردیابی باشد.
- اعضای کمیته تمایل به خودارزیابی برای اطمینان از رعایت الزامات منشور دارند.
- مستندات ارزیابی بهعنوان ابزار خوداظهاری و پاسخگویی به ارکان ذیصلاح گزارش میشود.
با تنظیم و ارسال این گزارش، اهداف زیر محقق خواهد شد:
- تصمیمات و اقدامات کمیته در ارتباط با هر یک از الزامات منشور، تفکیک و قابل ردیابی میشوند.
- منابع لازم (مالی و انسانی) برای اجرای الزامات برآورد و تخصیص داده میشود.
- اقدامات لازم برای رعایت مفاد منشور به نحو اثربخش پیادهسازی و گزارش میشود.
ساختار و نحوه تنظیم گزارش ارزیابی
این گزارش، شامل متن منشور کمیته حسابرسی و جداولی برای درج اطلاعات مربوط به تصمیمات اتخاذ شده توسط کمیته به تفکیک هر بخش از منشور است. هرچند تصمیمات کمیتهها در شرکتهای مختلف متفاوت است، در این راهنما نمونههایی از اقدامات مورد انتظار برای ایجاد یک الگوی مناسب ارائه شده است. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد استانداردهای حرفهای میتوانید به وبسایت جامعه حسابداران رسمی ایران مراجعه کنید.
نحوه تنظیم و گزارشدهی
برای تنظیم گزارش و اطمینان از انطباق تصمیمات با منشور کمیته، مراحل زیر را دنبال کنید:
- تعیین موضوعات جلسه اول: موضوعاتی که باید در نخستین جلسه کمیته مطرح شوند را در جداول مشخص کرده و دستور جلسه را تنظیم نمایید.
- مستندسازی تصمیمات: شماره و تاریخ صورتجلسه و ردیف هر تصمیم را در ستونهای مشخصشده درج کنید.
- خلاصه کردن موضوعات: شرح موضوعات مورد تصمیمگیری را بهصورت خلاصه (طبق نمونههای ارائهشده) در ستون توضیحات وارد نمایید.
- خودارزیابی: بررسی کنید که آیا تصمیمات با رعایت اولویتها و مفاد منشور اتخاذ شدهاند یا خیر. این کار به شناسایی موارد غیرمنطبق کمک میکند.
- ارسال گزارش: صورتجلسه کمیته را همراه با یک نسخه از این گزارش پس از امضای اعضا برای دریافتکنندگان تعیینشده ارسال نمایید.
- جلسات بعدی: برای تنظیم دستور جلسات بعدی، مراحل ۱ تا ۵ را تکرار کنید و اطلاعات را بهصورت انباشته گزارش دهید.
اختیارات و مسئولیتهای کلیدی کمیته حسابرسی
هیئتمدیره در چارچوب مسئولیتهای کمیته حسابرسی، اختیارات گستردهای به آن اعطا میکند. در ادامه به تفکیک مسئولیتها و اقدامات پیشنهادی مرتبط با هر یک پرداخته میشود.
۱. اختیارات عمومی کمیته
- انجام فعالیتها در محدوده منشور: تصویب برنامه اجرایی منشور و نگهداری سوابق مرتبط.
- بکارگیری مشاوران: در صورت نیاز، شناسایی و پیشنهاد مشاوران ذیصلاح به هیئتمدیره برای انعقاد قرارداد.
- دسترسی نامحدود به اطلاعات: درخواست از هیئتمدیره برای ایجاد مکانیسمهای اطلاعرسانی به کارکنان جهت همکاری کامل با کمیته.
- رسیدگی به شکایات: پیشنهاد ایجاد رویههایی برای دریافت و رسیدگی به شکایات و گزارشهای تخلف در زمینه گزارشگری مالی و کنترلهای داخلی.
- دعوت از افراد به جلسات: امکان دعوت از مدیران، کارکنان و حسابرس مستقل شرکت و شرکتهای فرعی به جلسات کمیته.
۲. مسئولیت در قبال کنترلهای داخلی و مدیریت ریسک
اهم مسئولیتهای کمیته در این حوزه عبارتند از:
- نظارت بر اثربخشی سیستمهای کنترل داخلی: شامل کنترل فناوری اطلاعات و امنیت آنها. کمیته باید رویکرد کلی حسابرسی داخلی، طرح سالانه و فرمت گزارشها را تصویب کند.
- کسب اطمینان از کفایت دامنه حسابرسی داخلی: بررسی طرح کلی حسابرسی داخلی مبتنی بر ریسک و تطبیق آن با استانداردهای مربوطه.
- ارزیابی فرآیند مدیریت ریسک: نظارت بر شناسایی، اندازهگیری، تحلیل و ارزیابی ریسکها و مقایسه یافتههای مدیریت ریسک با یافتههای حسابرسی داخلی.
- پیگیری رفع ضعفها: پیگیری توصیههای حسابرسان داخلی و مستقل برای رفع نقاط ضعف کنترلی و نظارت بر اجرای اصلاحات پیشنهادی.
۳. مسئولیت در قبال گزارشگری مالی
مسئولیتهای کمیته در خصوص گزارشگری مالی شامل موارد زیر است:
- نظارت بر موضوعات بااهمیت: بررسی قضاوتها، برآوردها، رویههای حسابداری و نحوه افشای معاملات با اشخاص وابسته.
- اطمینان از قابلیت اطمینان گزارشها: پیگیری برنامه زمانبندی انتشار گزارشهای مالی و بررسی بهموقع بودن آنها.
- رعایت استانداردها: کسب اطمینان معقول از رعایت استانداردهای حسابداری و سایر مقررات در گزارشهای مالی.
- بررسی پیشنویس گزارشها: بررسی پیشنویس گزارشهای مالی (شامل صورتهای مالی، گزارش تفسیری، بودجه و اظهارنامه مالیاتی) قبل از تصویب توسط هیئتمدیره.
۴. مسئولیت در قبال حسابرسی داخلی
در ارتباط با حسابرسی داخلی، کمیته مسئولیتهای زیر را بر عهده دارد:
- بررسی ساختار سازمانی حسابرسی داخلی: اطمینان از کفایت ساختار، استقلال آن و انطباق با استانداردها.
- بررسی برنامه سالانه حسابرسی داخلی: تصویب برنامه و برآورد منابع مورد نیاز و ارسال آن به هیئتمدیره جهت تصویب نهایی.
- نظارت بر عملکرد حسابرسی داخلی: تصویب برنامه اطمینانبخشی برای کیفیت و بهبود حسابرسی داخلی و نظارت بر اجرای صحیح آن.
منبع: عظیم رهنورد واقف (حسابدار رسمی، حسابرس داخلی خبره، DBA)
a_vaghef@yahoo.com | +98 912 101 6608
