راهنمای کامل استاندارد ISQM 2: بازبینی کیفیت کار حسابرسی
مقدمه: نگاهی به استاندارد ISQM 2
استاندارد ISQM 2 یکی از سه استاندارد جدید و بازنگریشده مدیریت کیفیت است که توسط هیئت استانداردهای بینالمللی حسابرسی و اطمینانبخشی (IAASB) در دسامبر ۲۰۲۰ منتشر شد. این استانداردها با هدف تقویت و نوسازی رویکرد مؤسسات حسابرسی به مدیریت کیفیت طراحی شدهاند و شامل ISQM 1، ISQM 2 و ISA 220 (بازنگریشده) میشوند.
این استانداردها به اکوسیستم پیچیده و در حال تحول حسابرسی، انتظارات روزافزون ذینفعان و نیاز به سیستمهای مدیریت کیفیت پویا و انطباقپذیر پاسخ میدهند. مؤسسات حسابرسی ملزم به بهبود نظارت و اصلاح، نهادینه کردن کیفیت در فرهنگ سازمانی و تقویت بازبینیهای کیفیت کار حسابرسی شدهاند.
استاندارد ISQM 2 به چه موضوعاتی میپردازد؟
این استاندارد به طور خاص موارد زیر را پوشش میدهد:
- (الف) انتصاب و احراز صلاحیت بازبین کیفیت کار؛ و
- (ب) مسئولیتهای بازبین کیفیت کار در رابطه با اجرا و مستندسازی بازبینی کیفیت کار.
تغییرات کلیدی و مزایای استاندارد جدید
الزامات مربوط به بازبینی کیفیت کار پیش از این در استانداردهای ISQC 1 و ISA 220 قرار داشت. با اجرایی شدن استاندارد جدید، ISQM 2 جایگزین این مفاد میشود. تدوین یک استاندارد مجزا برای بازبینی کیفیت کار مزایای متعددی دارد، از جمله:
- تأکید بر اهمیت بازبینی کیفیت کار.
- تقویت الزامات مربوط به صلاحیت بازبینان و نحوه اجرا و مستندسازی بازبینی.
- ایجاد تمایز شفافتر بین مسئولیتهای مؤسسه و بازبین کیفیت کار.
- افزایش مقیاسپذیری ISQM 1، زیرا ممکن است مؤسسهای تشخیص دهد که برای برخی کارها، بازبینی کیفیت پاسخ مناسبی برای ریسکهای کیفیتی نیست.
تاریخ اجرا
استاندارد ISQM 2 برای موارد زیر از تاریخ ۱۵ دسامبر ۲۰۲۲ و پس از آن لازمالاجرا است:
- حسابرسی و بررسی صورتهای مالی برای دورههایی که از این تاریخ شروع میشوند.
- سایر خدمات اطمینانبخشی و مرتبط که از این تاریخ شروع میشوند.
هدف اصلی استاندارد ISQM 2
هدف این استاندارد، که هم مسئولیتهای مؤسسه و هم بازبین را در بر میگیرد، انجام یک ارزیابی بیطرفانه از قضاوتهای عمده تیم حسابرسی و نتایج حاصل از آن است. این هدف از طریق انتصاب یک فرد واجد شرایط توسط مؤسسه محقق میشود و بر نتیجهمحور بودن فرآیند تأکید دارد.
مفاهیم کلیدی: قضاوتهای عمده و تردید حرفهای
مفاهیم «قضاوتهای عمده» و «موضوعات عمده» در استانداردهای ISA 220 (بازنگریشده) و ISA 230 تشریح شدهاند. بازبینی کیفیت کار بر اساس استاندارد ISQM 2 با رویکرد شریک مسئول کار در بازبینی مستندات حسابرسی هماهنگ است.
نکته مهم این است که بازبین کیفیت کار، تردید حرفهای را به معنای مصطلح آن (کسب و ارزیابی شواهد حسابرسی) به کار نمیگیرد، زیرا او عضو تیم حسابرسی نیست. با این حال، بازبین موظف است نحوه بهکارگیری تردید حرفهای توسط تیم حسابرسی را ارزیابی کند.
ارتباط ISQM 2 با سایر استانداردها
ارتباط با استاندارد ISQM 1
ISQM 2 به عنوان بخشی از سیستم مدیریت کیفیت مؤسسه عمل میکند. ISQM 1 مسئولیتهای کلی مؤسسه را برای سیستم مدیریت کیفیت تعیین میکند و مؤسسه را ملزم میسازد تا برای ریسکهای کیفیتی، پاسخهای مناسبی طراحی و اجرا کند. یکی از این پاسخها، ایجاد خطمشیها و رویههایی برای بازبینی کیفیت کار مطابق با ISQM 2 است.
بر اساس ISQM 1، بازبینی کیفیت کار برای سه دسته از کارها الزامی است:
- حسابرسی صورتهای مالی واحدهای تجاری پذیرفتهشده در بورس.
- حسابرسیها یا سایر کارهایی که طبق قانون یا مقررات نیاز به بازبینی کیفیت دارند.
- حسابرسیها یا سایر کارهایی که مؤسسه تشخیص میدهد بازبینی کیفیت برای مدیریت یک یا چند ریسک کیفیتی، پاسخی مناسب است.
ارتباط با استاندارد ISA 220 (بازنگریشده)
اگرچه الزامات اجرای بازبینی کیفیت از ISA 220 حذف شده، اما این استاندارد همچنان به مسئولیتهای شریک مسئول کار در تعامل با بازبین کیفیت میپردازد. این موارد شامل مسئولیتهای شریک در قبال بازبینی مستندات حسابرسی، قضاوتهای عمده و حصول اطمینان از رعایت الزامات اخلاقی است.
انتصاب و احراز صلاحیت بازبینان کیفیت کار
استاندارد ISQM 2 الزامات و راهنماییهای جدیدی را در مورد موارد زیر ارائه میدهد:
- صلاحیت فرد مسئول انتصاب: مسئولیت انتصاب بازبینان باید به فردی با صلاحیت، توانایی و اختیار مناسب در مؤسسه واگذار شود.
- محدودیت برای شریک سابق کار: محدودیتهایی برای انتصاب فردی که قبلاً شریک همان کار بوده به عنوان بازبین کیفیت وجود دارد.
- صلاحیت دستیاران: افرادی که به بازبین کیفیت کمک میکنند نیز باید واجد شرایط باشند.
- مسئولیت کلی: بازبین کیفیت مسئولیت کلی عملکرد بازبینی، از جمله کار دستیاران، را بر عهده دارد.
معیارهای صلاحیت بازبین کیفیت کار
معیارهای صلاحیت بازبین نسبت به استاندارد قبلی (ISQC 1) قویتر شده است. این معیارها شامل موارد زیر است:
- صلاحیت و تواناییها: شامل زمان کافی، دانش فنی و تجربه لازم.
- اختیار مناسب: اختیار بازبین میتواند از طریق جایگاه سازمانی یا فرهنگ سازمانی که به نقش او احترام میگذارد، تقویت شود.
- رعایت الزامات اخلاقی: شامل بیطرفی و استقلال.
برای اطلاعات بیشتر و دسترسی به متن کامل استانداردها، میتوانید به وبسایت رسمی هیئت استانداردهای بینالمللی حسابرسی و اطمینانبخشی (IAASB) مراجعه کنید.
منبع: این مقاله بر اساس راهنمای پیادهسازی استاندارد بینالمللی مدیریت کیفیت ۲ (ISQM 2) تهیهشده توسط کارکنان هیئت استانداردهای بینالمللی حسابرسی و اطمینانبخشی (IAASB) در ژوئن ۲۰۲۱ تدوین شده است.
