هوش مصنوعی در حسابرسی: تحول بزرگ با ابزارهای نوین

امروزه، عملکرد حسابرسی و اطمینان‌بخشی با معرفی هوش مصنوعی (AI) و سایر ابزارهای نوآورانه حسابرسی، یکی از مهم‌ترین تحولات خود را تجربه می‌کند. هوش مصنوعی در حسابرسی وعده افزایش کارایی، دقت و دامنه حسابرسی‌ها را می‌دهد، اما چالش‌ها و فرصت‌های منحصربه‌فردی را نیز برای حسابرسان و حسابداران رسمی به همراه دارد.

گذار به سمت حسابرسی داده‌محور

از لحاظ تاریخی، حسابرسی با استفاده از ترکیبی از آزمون‌های دستی، نمونه‌گیری و قضاوت بر اساس مجموعه‌های داده محدود انجام می‌شد. این فرآیند زمان‌بر بود و حسابرسان بخش نسبتاً کوچکی از سوابق یک شرکت را بررسی کرده و نتایج را از آن نمونه‌ها استنتاج می‌کردند. این رویکرد، اگرچه مؤثر بود، اما محدودیت‌های ذاتی خود را داشت.

تحلیل داده‌ها به سنگ بنای حسابرسی مدرن تبدیل شده است. امروزه، حسابرسان می‌توانند به جای تکیه بر نمونه‌ها، از ابزارهای نرم‌افزاری برای تحلیل کل جمعیت‌های داده استفاده کنند و روندها، ناهنجاری‌ها و الگوهایی را که پیش از این با روش‌های سنتی به سختی قابل تشخیص بودند، شناسایی کنند. این بینش‌ها می‌تواند به حسابرسی‌های دقیق‌تر، کامل‌تر و به‌موقع‌تر منجر شود.

علاوه بر این، با جمع‌آوری داده‌های بیشتر توسط سازمان‌ها، نقش حسابرسی مستمر به طور فزاینده‌ای اهمیت می‌یابد. حسابرسی مستمر شامل تحلیل آنی یا نزدیک به آنی تراکنش‌های مالی است و تضمین می‌کند که مغایرت‌های بالقوه به جای پایان چرخه حسابرسی، بلافاصله شناسایی شوند. این رویکرد توانایی نظارت بر سلامت مالی را افزایش داده و تضمین می‌کند که سازمان‌ها در طول سال با استانداردهای نظارتی مطابقت دارند.

ظهور هوش مصنوعی در حسابرسی

هوش مصنوعی در حسابرسی به عنوان یک عامل تحول‌آفرین ظهور کرده است. یادگیری ماشین، زیرمجموعه‌ای از هوش مصنوعی، به حسابرسان امکان می‌دهد تا حجم عظیمی از داده‌ها را بسیار سریع‌تر و دقیق‌تر از همیشه تحلیل کنند. هوش مصنوعی می‌تواند وظایف تکراری مانند ورود و مرتب‌سازی داده‌ها را که معمولاً زمان قابل توجهی از حسابرسان انسانی می‌گیرد، انجام دهد. با خودکارسازی این وظایف پیش پا افتاده، هوش مصنوعی حسابرسان را آزاد می‌گذارد تا بر تحلیل‌های سطح بالاتر و قضاوت تمرکز کنند.

ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی می‌توانند در چندین جنبه از حسابرسی، از جمله ارزیابی ریسک، کشف تقلب، نگارش یادداشت‌ها و حتی تحلیل صورت‌های مالی کمک کنند. به عنوان مثال، هوش مصنوعی می‌تواند با تحلیل داده‌های تاریخی و شناسایی الگوهایی که احتمال تقلب یا تحریف مالی را نشان می‌دهند، به حسابرسان در پیش‌بینی ریسک‌های بالقوه کمک کند. مدل‌های یادگیری ماشین می‌توانند برای تشخیص طرح‌های تقلب و ناهماهنگی‌ها در سوابق مالی آموزش ببینند و بینش‌ها و توصیه‌های دقیق‌تری به حسابرسان ارائه دهند.

مزایای کلیدی هوش مصنوعی

یکی از مزایای قابل توجه هوش مصنوعی در حسابرسی، توانایی آن در تقویت تحلیل‌های پیش‌بینی‌کننده است. با استفاده از داده‌های تاریخی و الگوریتم‌های یادگیری ماشین، حسابرسان می‌توانند عملکرد مالی را پیش‌بینی کرده و ریسک‌های بالقوه را به صورت آنی ارزیابی کنند. این بینش‌ها به حسابرسان امکان می‌دهد از یک نقش واکنشی به یک نقش پیشگیرانه حرکت کنند و مشکلات را قبل از اینکه به مسائل جدی تبدیل شوند، پیش‌بینی کنند.

علاوه بر این، ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی در بررسی حجم زیادی از داده‌های بدون ساختار بسیار مؤثر هستند.

نرم‌افزارها و ابزارهای نوظهور

همزمان با مرکزیت یافتن هوش مصنوعی و یادگیری ماشین، نرم‌افزارها و ابزارهای حسابرسی جدیدی برای کمک به حسابرسان در کارشان پدیدار شده‌اند. این ابزارها نه تنها کارایی و دقت حسابرسی‌ها را بهبود می‌بخشند، بلکه دامنه فعالیت‌های حسابرسان را نیز گسترش می‌ده دهند.

• اتوماسیون فرآیندهای رباتیک (RPA): این فناوری به طور فزاینده‌ای برای وظایf تکراری و مبتنی بر قوانین در فرآیند حسابرسی به کار گرفته می‌شود. RPA می‌تواند وظایفی مانند استخراج داده، تطبیق حساب‌ها و آزمون تراکنش‌ها را خودکار کند. این امر به حسابرسان امکان می‌دهد حسابرسی‌ها را سریع‌تر و با خطاهای کمتر تکمیل کنند و زمان بیشتری برای وظایف مبتنی بر قضاوت و تحلیل عمیق داشته باشند.
• نرم‌افزار مدیریت حسابرسی: این نرم‌افزارها می‌توانند کل فرآیند حسابرسی را از برنامه‌ریزی و ارزیابی ریسک تا گزارش‌دهی نهایی، ساده‌سازی کنند. این سیستم‌ها اغلب قابلیت‌های هوش مصنوعی مانند تشخیص ریسک مبتنی بر یادگیری ماشین و شناسایی ناهنجاری‌ها را برای خودکارسازی بسیاری از جنبه‌های گردش کار حسابرسی یکپارچه می‌کنند. برای مثال، آنها می‌توانند به طور خودکار تراکنش‌های پرخطر را بر اساس معیارهای از پیش تعریف‌شده علامت‌گذاری کنند و به حسابرسان کمک کنند تا تلاش خود را در جایی که بیشترین نیاز است متمرکز کنند.
• ابزارهای حسابرسی مبتنی بر ابر: این ابزارها به حسابرسان اجازه می‌دهند تا به داده‌های حسابرسی دسترسی داشته باشند و با مشتریان از راه دور همکاری کنند، که به ویژه در دنیای مجازی امروز مفید است. فناوری ابری به حسابرسان امکان می‌دهد از هر مکان، در هر زمان و با هر دستگاهی کار کنند و همکاری کارآمدتری با مشتریان و همکاران داشته باشند.
• فناوری بلاکچین: این فناوری شروع به تأثیرگذاری بر شیوه‌های حسابرسی، به ویژه در تأیید تراکنش‌ها و ایمن‌سازی داده‌های مالی کرده است. بلاکچین یک دفتر کل شفاف و غیرقابل دستکاری فراهم می‌کند که یکپارچگی سوابق مالی را تضمین کرده و منبع حقیقت امن‌تر و قابل اعتمادتری را به حسابرسان ارائه می‌دهد.

چالش‌های پیاده‌سازی

در حالی که هوش مصنوعی و سایر ابزارهای مدرن حسابرسی مزایای بی‌شماری دارند، پیاده‌سازی آنها با چالش‌هایی همراه است.

• ارتقای مهارت: حسابرسان باید در استفاده از این ابزارهای جدید مهارت پیدا کنند، که ممکن است نیاز به سرمایه‌گذاری قابل توجهی در زمان و آموزش داشته باشد. شرکت‌های حسابرسی باید اطمینان حاصل کنند که کارکنانشان برای بهره‌برداری مؤثر از این ابزارها به خوبی مجهز هستند، که ممکن است شامل استخدام استعدادهای جدید با تخصص در تحلیل داده، هوش مصنوعی یا یادگیری ماشین باشد.
• حریم خصوصی و امنیت داده‌ها: با افزایش اتکا به ابزارهای دیجیتال و هوش مصنوعی، حسابرسان باید اطمینان حاصل کنند که داده‌های مالی حساس از تهدیدات سایبری محافظت می‌شوند. بسیاری از ابزارهای نرم‌افزار حسابرسی به ذخیره‌سازی ابری متکی هستند که سؤالاتی را در مورد امنیت داده‌های ذخیره‌شده در خارج از محل ایجاد می‌کند.
• اتکای بیش از حد به فناوری: در حالی که هوش مصنوعی و اتوماسیون می‌توانند فرآیند حسابرسی را بهبود بخشند، نمی‌توانند جایگزین قضاوت حرفه‌ای و تفکر انتقادی حسابرسان باتجربه شوند. ضروری است که حسابرسان تعادلی بین استفاده از فناوری و به کارگیری تخصص خود برای تفسیر یافته‌ها، تصمیم‌گیری و ارائه بینش‌های ارزشمند به مشتریان ایجاد کنند.

آینده حسابرسی

آینده حسابرسی بدون شک با تکامل مداوم فناوری گره خورده است. با پیشرفته‌تر شدن ابزارهای هوش مصنوعی و اتوماسیون، حسابرسان قادر خواهند بود تحلیل‌های دقیق‌تر و جامع‌تری را با کارایی بیشتر انجام دهند. با این حال، عنصر انسانی در ارائه بینش، مشاوره استراتژیک و قضاوت حرفه‌ای همچنان ضروری باقی خواهد ماند.

اگرچه محتوای تولید شده توسط هوش مصنوعی هرگز نباید به عنوان مرجع نهایی در نظر گرفته شود – به ویژه در حرفه‌ای که عمیقاً در استانداردهای حسابداری و مقررات ریشه دارد – اما بدون شک به عنوان ابزاری قدرتمند برای ساده‌سازی وظایفی مانند نگارش، تحلیل و تحقیق عمل می‌کند. چه به عنوان یک پیش‌نویس اولیه یا برای اصلاح و ویرایش استفاده شود، کاربردهای بالقوه هوش مصنوعی گسترده و تحول‌آفرین است.

منبع: این مقاله ترجمه و اقتباسی از مطلبی نوشته Anthony J. Turano است که در شماره تابستان ۲۰۲۵ مجله New Jersey CPA منتشر شده است.