راهنمای کامل نگارش گزارش حسابرس: استانداردهای جدید ۱۴۰۱
مقدمهای بر اهمیت نگارش گزارش حسابرس
گزارش حسابرس به عنوان یک سند کلیدی، در اختیار طیف وسیعی از افراد جامعه از جمله سرمایهگذاران، تحلیلگران مالی و سایر ذینفعان قرار میگیرد. به همین دلیل، تنظیم دقیق و استاندارد آن برای درک بهتر محتوا و یافتههای حسابرسی، امری ضروری است. برای بسیاری از سرمایهگذاران، این گزارش نقطه کلیدی تحلیل صورتهای مالی محسوب میشود و نگارش یک گزارش مؤثر، نیازمند مهارت در برقراری ارتباط شفاف و تجزیه و تحلیل عمیق است. یک گزارش خوب به استفادهکننده نشان میدهد که یافتهها چگونه تفسیر شدهاند و مبنای نتیجهگیریها چیست.
این مقاله به بررسی اصول نگارش گزارش حسابرس بر اساس استانداردهای حسابرسی گزارشگری جدید و تجدید نظر شده ۱۴۰۱ میپردازد و راهنمایی جامع برای تهیه گزارشی صریح، واضح و ساختارمند ارائه میدهد.
گزارشنویسی در حسابرسی چیست؟
گزارشنویسی فنی است که از طریق آن، اطلاعات، حقایق و تحلیلهای منطقی به شکلی مدون و مختصر ارائه میشود. هدف اصلی از نوشتن گزارش حسابرسی، رساندن پیام به خواننده با سرعت، صحت و روشنی است. یک گزارش خوب بر دو اصل استوار است: “سالم نویسی” و “ساده نویسی”.
قالب استاندارد گزارشگری که در استاندارد حسابرسی ۷۰۰ با عنوان “گزارشگری نسبت به صورتهای مالی” معرفی شده، تضمین میکند که تمام اطلاعات اساسی به روشی منطقی گنجانده شده و به استفادهکنندگان کمک میکند تا به سرعت به اطلاعات مورد نیاز خود دست یابند.
تغییرات کلیدی استانداردهای جدید گزارشگری حسابرسی
در سال ۲۰۱۵، هیئت استانداردهای بینالمللی حسابرسی و اطمینانبخشی (IAASB) استانداردهای جدیدی را منتشر کرد تا گزارشهای حسابرسی شفافتر و مفیدتر شوند. این تغییرات در پاسخ به تقاضای استفادهکنندگان صورتهای مالی پس از بحرانهای مالی جهانی صورت گرفت. اهداف اصلی این استانداردها عبارتند از:
- افزایش تعامل و ارتباط میان استفادهکنندگان، حسابرسان و ارکان راهبری.
- افزایش توجه مدیریت به افشاییات از طریق اشاره به آنها در بخش مسائل عمده حسابرسی.
- افزایش تردید حرفهای حسابرس در حوزههای پرخطر.
- ارتقای کیفیت حسابرسی و درک عمومی از آن.
استانداردهای کلیدی مرتبط با گزارشگری جدید شامل موارد زیر است:
- استاندارد ۷۰۰ (تجدیدنظر شده): شکل اظهارنظر و گزارشگری نسبت به صورتهای مالی
- استاندارد ۷۰۱ (جدید): اطلاعرسانی مسائل عمده حسابرسی در گزارش حسابرس مستقل
- استاندارد ۷۰۵ (تجدیدنظر شده): اظهارنظرهای تعدیلشده
- استاندارد ۷۰۶ (تجدیدنظر شده): بندهای تأکید بر مطلب خاص و سایر بندهای توضیحی
- استاندارد ۵۷۰ (تجدیدنظر شده): تداوم فعالیت
ساختار استاندارد گزارش حسابرس
یک گزارش حسابرسی استاندارد بر اساس بخشهای مشخصی ساختاربندی میشود تا به خواننده کمک کند مستقیماً به اطلاعات مورد نیاز خود دسترسی پیدا کند. بدنه اصلی گزارش باید شامل عناوین زیر باشد:
- عنوان و مخاطب گزارش: عنوان باید به طور خلاصه موضوع گزارش را بیان کند و مخاطب آن (مانند مجمع عمومی صاحبان سهام) را مشخص نماید.
- اظهارنظر: این بخش که در ابتدای گزارش قرار میگیرد، نتیجهگیری نهایی حسابرس در مورد منصفانه بودن صورتهای مالی را ارائه میدهد. اظهارنظر میتواند تعدیلنشده (مقبول) یا تعدیلشده (مشروط، مردود یا عدم اظهارنظر) باشد.
- مبانی اظهارنظر: در این قسمت، دلایل و شواهد پشتیبان اظهارنظر ارائه میشود، بهویژه اگر اظهارنظر تعدیلشده باشد.
- تداوم فعالیت: این بخش به ارزیابی توانایی واحد تجاری برای ادامه فعالیت در آینده قابل پیشبینی میپردازد و هرگونه ابهام بااهمیت در این زمینه را برجسته میکند.
- مسائل عمده حسابرسی: یکی از مهمترین تغییرات در استانداردهای جدید، معرفی این بخش است.
تمرکز ویژه بر مسائل عمده حسابرسی (KAM)
استاندارد ۷۰۱، حسابرسان را ملزم میکند تا در گزارش خود، بخشی را به مسائل عمده حسابرسی (Key Audit Matters) اختصاص دهند. این مسائل، موضوعاتی هستند که به قضاوت حرفهای حسابرس، دارای بیشترین اهمیت در حسابرسی صورتهای مالی دوره جاری بودهاند. هدف از اطلاعرسانی این مسائل، افزایش شفافیت درباره فرآیند حسابرسی و کمک به درک بهتر حوزههای قضاوتی و پرخطر است.
توجه به این نکته ضروری است که اطلاعرسانی مسائل عمده حسابرسی جایگزین موارد زیر نیست:
- افشای ضروری اطلاعات در صورتهای مالی توسط مدیریت.
- اظهارنظر تعدیلشده حسابرس.
- گزارشگری درباره ابهام بااهمیت در رابطه با تداوم فعالیت.
در این بخش، حسابرس باید توضیح دهد که چرا یک موضوع به عنوان مسئله عمده شناسایی شده و چگونه در فرآیند حسابرسی به آن رسیدگی شده است.
منبع: مرتضی اسدی – ساناز حجی (با توجه به استانداردهای حسابرسی گزارشگری جدید و تجدید نظر شده ۱۴۰۱)
