افزایش چشمگیر پذیرش هوش مصنوعی در حسابرسی: فرصت‌ها و چالش‌های پیش رو

پذیرش هوش مصنوعی در حسابرسی: جهشی چشمگیر و چالش‌های پیش رو

در دنیای پرشتاب امروز، تحولات تکنولوژیک صنایع مختلف را با سرعتی بی‌سابقه دگرگون می‌کنند. در این میان، حسابرسی نیز از این قاعده مستثنی نیست و کاربرد هوش مصنوعی در حسابرسی به سرعت در حال تبدیل شدن به یک ابزار کلیدی است. یک گزارش جدید از شرکت AuditBoard، ارائه‌دهنده نرم‌افزارهای حسابرسی، ریسک و انطباق، نشان می‌دهد که پذیرش هوش مصنوعی در عملکردهای حسابرسی تنها در یک سال از ۸٪ به ۲۱٪ افزایش یافته است.

این گزارش که با عنوان “گزارش هوش ریسک ۲۰۲۵” منتشر شده، حاکی از یک تغییر قاطع به سمت پذیرش AI است؛ چرا که تعداد شرکت‌هایی که هیچ برنامه‌ای برای استفاده از هوش مصنوعی نداشتند، تقریباً نصف شده و از ۴۹٪ به ۲۵٪ کاهش یافته است. این آمار نشان‌دهنده درک فزاینده‌ای از پتانسیل هوش مصنوعی در بهبود کارایی و اثربخخشی فرآیندهای حسابرسی است.

مزایای چشمگیر هوش مصنوعی در حسابرسی

یافته‌های گزارش AuditBoard بیانگر آن است که پیشگامان در پذیرش هوش مصنوعی در حال کسب منافع قابل توجهی هستند. این شرکت‌ها موفق به صرفه‌جویی تا ۸۰۰۰ ساعت کاری سالانه در بخش حسابرسی شده‌اند. علاوه بر این، شاهد افزایش ۲۰٪ تا ۴۰٪ در بهره‌وری و صرفه‌جویی سالانه ۳.۷ میلیون دلاری برای شرکت‌های بزرگ هستند. این ارقام به وضوح نشان می‌دهد که چگونه هوش مصنوعی می‌تواند به عنوان یک کاتالیزور برای تحول دیجیتال و مالی در سازمان‌ها عمل کند.

این گزارش بی‌سابقه، داده‌های پلتفرمی اختصاصی را ترکیب کرده است که شامل بیش از ۵۰ درصد از شرکت‌های Fortune 500 می‌شود. همچنین، بینش‌های حاصل از نظرسنجی بیش از ۴۰۰ رهبر ریسک جهانی را نیز در بر می‌گیرد. یکی از مهمترین مفاهیم مطرح شده در این گزارش، شناسایی “دام بلوغ میانی” (middle maturity trap) به عنوان مانع اصلی است که سازمان‌ها را از تبدیل فعالیت‌های سرمایه‌گذاری بالا به تاب‌آوری پایدار و آینده‌نگری باز می‌دارد.

“دام بلوغ میانی”: مانع اصلی در مسیر تحول

گزارش تأکید می‌کند: “نتایج نظرسنجی منعکس‌کننده بازاری در حال گذار است. از یک سو، شرکت‌ها به شدت در حال سرمایه‌گذاری هستند: ۳۵٪ در حال اتخاذ چارچوب‌های جدید، ۴۵٪ در حال به‌روزرسانی چارچوب‌های موجود، ۳۹٪ قصد توسعه مهارت‌های هوش مصنوعی و یادگیری ماشین را دارند و ۴۰٪ برنامه‌ریزی برای افزایش کارکنان امنیت سایبری را در دستور کار دارند. از سوی دیگر، بلوغ در حال عقب‌ماندن است.” این گزارش ادامه می‌دهد: “این جدایی ‘دام بلوغ میانی’ را تعریف می‌کند: شرکت‌ها به فعالیت دست می‌یابند، اما نه به ارائه پایدار.”

بیش از نیمی از شرکت‌های مورد بررسی در حال پیاده‌سازی ابزارهای هوش مصنوعی هستند، با این حال گزارش نشان می‌دهد که نرخ پذیرش زمانی که حاکمیت نامشخص باشد به شدت کاهش می‌یابد. زمان‌های تصمیم‌گیری طولانی‌تر می‌شوند، اعتماد به نتایج هوش مصنوعی ناسازگار است، و شکاف‌های حاکمیتی بسیاری از استقرارها را در “حالت آزمایشی” نگه می‌دارد. این نوسانات، هوش مصنوعی در حسابرسی را به قابل مشاهده‌ترین و فوری‌ترین آزمون بلوغ ریسک امروزی تبدیل کرده است.

چالش‌های حاکمیتی و اعتماد به هوش مصنوعی

خانم Happy Wang، مدیر ارشد محصول و فناوری در AuditBoard، اظهار داشت: “محیط ریسک امروزی پیچیده‌تر و پویاتر از همیشه است و شرکت‌ها به طور فزاینده‌ای به هوش مصنوعی روی می‌آورند تا این چشم‌انداز تهدید را مدیریت کنند. داده‌های ما نشان می‌دهد که شرکت‌ها مشتاق آزمایش و سرمایه‌گذاری هستند، اما این قصد به اجرای قابل اعتماد تبدیل نمی‌شود. تفاوت کلیدی بین رهبران و عقب‌ماندگان، بودجه نیست، بلکه نظم در نهادینه کردن حاکمیت، مالکیت و ریتم در تمام ابعاد ریسک است.“

فراتر از افزایش کارایی، گزارش می‌گوید که هوش مصنوعی و اتوماسیون در حال بازتعریف عملکرد حسابرسی هستند. “تیم‌ها از هوش مصنوعی مولد برای پیش‌نویس روایت‌ها، سرعت بخشیدن به نگاشت کنترل‌ها و تجزیه و تحلیل شواهد در مقیاس وسیع استفاده می‌کنند و زمان چرخه‌ها را از هفته‌ها به روزها کاهش می‌دهند.” این گزارش می‌افزاید: “اتوماسیون نه تنها حسابرسان را از وظایف تکراری آزاد می‌کند، بلکه نقش استراتژیک آن‌ها را نیز تقویت می‌نماید.”

یافته‌های کلیدی از گزارش AuditBoard

یافته‌های اصلی این گزارش شامل موارد زیر است:

• هوش مصنوعی آزمون تعیین‌کننده بلوغ ریسک است، اما اعتماد شکننده است.
  • بلندپروازی بالا، اجرای شکننده: ۵۳٪ از شرکت‌ها در حال پیاده‌سازی ابزارهای هوش مصنوعی و ۳۹٪ در حال توسعه مهارت‌های هوش مصنوعی/یادگیری ماشین هستند.
  • نوسانات در اعتماد: نظرسنجی نشان داد که نرخ پذیرش هوش مصنوعی در ماه جولای حدود ۳۰٪ کاهش یافته است. این نوسانات مستقیماً با حاکمیت نامشخص مرتبط است.
  • شکاف حاکمیت: کمتر از ۳۰٪ از رهبران برای الزامات آتی حاکمیت هوش مصنوعی احساس آمادگی می‌کنند که نشان‌دهنده عدم وضوح مالکیت و تضعیف اعتماد است.
• “دام بلوغ میانی” مانع تاب‌آوری است.
  • عدم هماهنگی: دو سوم شرکت‌ها در ساختار، سیستم‌ها یا تصمیم‌گیری‌ها به صورت جزیره‌ای (Siloed) باقی مانده‌اند.
  • اجرای ناقص: این گزارش پنج بعد از مدیریت ریسک متصل را شناسایی می‌کند و نشان می‌دهد که سازگاری در این ابعاد برای اکثر سازمان‌ها وجود ندارد.

رهبران چگونه حاکمیت را به یک مزیت استراتژیک تبدیل می‌کنند؟

گزارش نشان می‌دهد که رهبرانی که با موفقیت از دام بلوغ میانی رها می‌شوند، خود را با تبدیل مدیریت ریسک به منبعی از آینده‌نگری و اعتماد متمایز می‌کنند:

• نهادینه کردن ریتم: آن‌ها نظارت بر ریسک را به یک آیتم ثابت در جلسات هیئت مدیره و اجرایی تبدیل می‌کنند.
• جاسازی نظم: آن‌ها پذیرش کنترل و ثبت ریسک را به عنوان عادات مدیریت مستمر تلقی می‌کنند، نه رویدادهای دوره‌ای.
• اتصال ریسک: آن‌ها حسابرسی، ریسک، انطباق و امنیت اطلاعات را بر اساس شاخص‌های کلیدی عملکرد مشترک هماهنگ می‌کنند.

Raul Villar Jr.، مدیرعامل AuditBoard، اظهار داشت: “پیاده‌سازی هوش مصنوعی در حال تبدیل شدن به یک لحظه تعیین‌کننده برای هر شرکت است. تحقیقات ما نشان می‌دهد که ‘دام بلوغ میانی’ یک مشکل بودجه نیست؛ بلکه یک شکاف در اجرا است که در آن حاکمیت ناسازگار، وعده کامل هوش مصنوعی را تضعیف می‌کند.”

منبع: این مقاله بر اساس گزارشی از CPA Practice Advisor با عنوان “AI Adoption in Audit is On the Rise” تهیه شده است.