مرور کلی آزمون CIA
آزمون حسابرس داخلی خبره (CIA) با بیش از ۱۷۰ هزار عضو در سراسر جهان، یکی از معتبرترین گواهینامههای حرفهای در زمینه حسابرسی داخلی است. برای موفقیت در آزمون CIA Part 2، آشنایی با ساختار و جزئیات آن ضروری است.
- تعداد بخشها: سه بخش مجزا
- مدت زمان آزمون بخش ۱: ۱۲۰ دقیقه (۲ ساعت)
- تعداد سوالات: ۱۰۰ سوال چندگزینهای (MCQs)
- زمان برای هر سوال: تقریباً ۱.۲ دقیقه
- نمره قبولی: کسب نمره ۶۰۰ از ۷۵۰ (حدود ۸۰٪)
- تعداد واحدهای درسی: مجموعاً ۱۴ واحد
سرفصلهای بخش ۲ آزمون CIA (بر اساس Gleim)
این بخش شامل ۱۴ واحد درسی است که هر کدام به موضوعات کلیدی در حوزه حسابرسی داخلی میپردازند. در ادامه، نگاهی به این سرفصلها و تعداد سوالات هر بخش خواهیم داشت:
- واحد ۱: مبانی کسبوکار (۷ سوال)
- واحد ۲: اجزای تعهدات حسابرسی داخلی (۷ سوال)
- واحد ۳: کنترلها، چارچوبها و تداوم کسبوکار حسابرسی (۷ سوال)
- واحد ۴: ریسکها و کنترلهای امنیت سایبری (۷ سوال)
- واحد ۵: مفاهیم حسابداری (۷ سوال)
- واحد ۶: معیارهای حسابداری و عملکرد (۷ سوال)
- واحد ۷: فرآیندها و چرخههای کسبوکار (۷ سوال)
- واحد ۸: منابع و رویهها (۷ سوال)
- واحد ۹: ارزیابی ریسک (۷ سوال)
- واحد ۱۰: جمعآوری اطلاعات (۷ سوال)
- واحد ۱۱: تجزیه و تحلیل اطلاعات (۷ سوال)
- واحد ۱۲: مستندسازی، ارزیابی و نتیجهگیری (۷ سوال)
- واحد ۱۳: نظارت بر تعهدات (۸ سوال)
- واحد ۱۴: گزارشدهی تعهدات (۸ سوال)
تطبیق سرفصلهای IIA با واحدهای درسی Gleim
برای درک بهتر ساختار آزمون، میتوان سرفصلهای IIA را با واحدهای درسی Gleim تطبیق داد:
- برنامهریزی تعهدات (۵۰٪ سرفصل – ۵۰ سوال): واحدهای ۱ تا ۷
- جمعآوری، تحلیل و ارزیابی اطلاعات (۴۰٪ سرفصل – ۴۰ سوال): واحدهای ۸ تا ۱۲
- نظارت و گزارشدهی تعهدات (۱۰٪ سرفصل – ۱۰ سوال): واحدهای ۱۳ و ۱۴
واحد ۱ – مبانی کسبوکار در آزمون CIA Part 2
درک عمیق مبانی کسبوکار، سنگ بنای حسابرسی داخلی مؤثر است. این بخش به حسابرسان کمک میکند تا بفهمند چگونه ارزش خلق میشود، مسئولیتها چگونه تقسیم شده و ریسکها از کجا نشأت میگیرند.
۱. هدف و ساختار کسبوکار
این بخش به تعریف کسبوکار، چرایی وجود آن و نحوه عملکرد آن میپردازد.
- هدف کسبوکار: خلق ارزش و کسب سود از طریق ارائه کالا یا خدمات. اهداف شامل رشد، رضایت مشتری، کارایی و انطباق با مقررات است.
- ساختار کسبوکار: شامل واحدهایی مانند مالی و حسابداری، عملیات، تحقیق و توسعه، فروش و بازاریابی، منابع انسانی و فناوری اطلاعات.
- عملیات کسبوکار: کسبوکارها باید بین درآمدزایی و کنترل هزینهها تعادل برقرار کنند. عناصر کلیدی شامل درآمد، هزینهها، زنجیره تأمین، تجربه مشتری، مقررات، حاکمیت، مدیریت ریسک و کنترلهای داخلی است.
۲. مروری بر چارچوب COSO
پس از درک عملیات، نوبت به کنترل سازمان میرسد. چارچوب COSO، حاکمیت، ریسک و کنترل را به هم پیوند میدهد و نشان میدهد مدیریت چگونه عملیات اخلاقی، قابل اعتماد و منطبق با قوانین را تضمین میکند.
- C – محیط کنترلی (Control Environment): لحن مدیریت در راس سازمان؛ اخلاق و یکپارچگی.
- R – ارزیابی ریسک (Risk Assessment): شناسایی و ارزیابی ریسکها.
- I – اطلاعات و ارتباطات (Information & Communication): تضمین به اشتراکگذاری دادههای مرتبط، قابل اعتماد و به موقع.
- M – نظارت (Monitoring): ارزیابی مستمر عملکرد کنترلها.
- E – فعالیتهای کنترلی (Control Activities): سیاستها و رویهها برای کاهش ریسکها (مانند تفکیک وظایف).
۳. مدل و فرآیندهای کسبوکار
این بخش به بررسی محل اجرای کنترلها یعنی فرآیندهای کسبوکار میپردازد و نشان میدهد که چگونه اتوماسیون، عملیات را از دستی به دیجیتال تغییر داده است.
- مدل کسبوکار: نحوه خلق و ارائه ارزش توسط شرکت را توصیف میکند.
- انواع فرآیندهای کسبوکار: عملیاتی، پروژهای، مدیریتی و پشتیبانی.
- برونسپاری فرآیندهای کسبوکار (BPO): واگذاری فعالیتهای غیر اصلی برای افزایش کارایی.
- پردازش خودکار اطلاعات: سیستمهای IT مدرن، ثبت تراکنشها و کنترلها را خودکار میکنند.
۴. ریسکهای کسبوکار و مدیریت ریسک
این بخش توضیح میدهد که حسابرسان چگونه ریسکهایی را که اهداف را تهدید میکنند، شناسایی، ارزیابی و به آنها پاسخ میدهند.
- انواع ریسک: استراتژیک، انطباقی، گزارشگری، عملیاتی.
- فرآیند مدیریت ریسک: شناسایی، ارزیابی احتمال و تأثیر، پاسخ (پذیرش، اجتناب، کاهش، انتقال، پیگیری) و نظارت.
۵. عوامل تأثیرگذار بازار
این بخش نگاه را به خارج از سازمان و به عواملی مانند رقابت بازار، برنامهریزی استراتژیک و تأثیرات جهانی معطوف میکند.
- پنج نیروی پورتر: رقابت بین شرکتها، تهدید تازهواردان، قدرت چانهزنی مشتریان، قدرت چانهزنی تأمینکنندگان، تهدید محصولات جایگزین.
- مدیریت استراتژیک: تعریف مأموریت، تحلیل SWOT، توسعه و اجرای استراتژی، و نظارت بر نتایج.
- آگاهی فرهنگی (ابعاد هافستد): درک فرهنگ به حسابرسان داخلی کمک میکند تا ارتباطات مؤثرتری داشته باشند و ریسکها را واقعبینانهتر ارزیابی کنند.
۶. اهمیت مباحث برای حسابرسان داخلی
در نهایت، این بخش همه مفاهیم را به هم پیوند میدهد و تأکید میکند که تسلط بر اصول کسبوکار، حاکمیت و ریسک چگونه به حسابرسان در ارائه اطمینانبخشی ارزشافزا و بینش استراتژیک کمک میکند.
منبع: Handouts by Arif Zaman, FCCA, CIA, CISA, CPA, CFE, CCSA, CRMA, CGA
