راهنمای کامل گزارش حسابرس بر اساس استانداردهای جدید ۱۴۰۱

گزارش حسابرس به دلیل استفاده توسط افراد مختلف جامعه، از سرمایه‌گذاران و تحلیلگران مالی گرفته تا سایر ذی‌نفعان، یکی از کلیدی‌ترین بخش‌های صورت‌های مالی محسوب می‌شود. تنظیم دقیق و استاندارد این گزارش به استفاده‌کنندگان کمک می‌کند تا درک بهتری از یافته‌ها و نتایج حسابرسی داشته باشند. نگارش یک گزارش مؤثر، نیازمند مهارت در برقراری ارتباط، تجزیه و تحلیل عمیق و پایبندی به اصول ساده‌نویسی و سالم‌نویسی است.

این راهنما با هدف ارائه اصولی جامع و صریح برای نگارش گزارش حسابرس بر اساس استانداردهای حسابرسی تجدیدنظر شده ۱۴۰۱ تدوین شده است تا پیام حسابرس با سرعت، صحت و روشنی به خواننده منتقل شود.

اهمیت و هدف گزارش حسابرس

هدف اصلی گزارش حسابرس، اطلاع‌رسانی شفاف و استاندارد به خواننده است. پیروی از یک قالب استاندارد، که در استاندارد حسابرسی ۷۰۰ با عنوان “گزارشگری نسبت به صورت‌های مالی” معرفی شده است، تضمین می‌کند که تمام اطلاعات اساسی به روشی منطقی گنجانده شده و به استفاده‌کنندگان امکان تصمیم‌گیری بهتر را می‌دهد.

در سال ۲۰۱۵، هیئت استانداردهای بین‌المللی حسابرسی و اطمینان‌بخشی (IAASB) با انتشار استانداردهای جدید، حسابرسان را ملزم به تهیه گزارش‌های شفاف‌تر و مفیدتر کرد. این تغییرات با هدف افزایش اعتماد عمومی به فرآیند حسابرسی و صورت‌های مالی شرکت‌ها انجام شد.

اهداف کلیدی استانداردهای گزارشگری جدید

• ایجاد تعامل قوی‌تر میان استفاده‌کنندگان، حسابرسان و ارکان راهبری.
• افزایش توجه مدیریت به افشائیات از طریق اشاره به آن‌ها در بخش مسائل عمده حسابرسی.
• تقویت تردید حرفه‌ای حسابرس در حوزه‌های حساس.
• ارتقای کیفیت حسابرسی و درک استفاده‌کنندگان از آن.

تغییرات کلیدی در استانداردهای گزارشگری جدید

پیشرفت‌های اصلی در گزارشگری جدید شامل موارد متعددی است که ساختار و محتوای گزارش را متحول کرده است. درک این تغییرات برای تهیه یک گزارش حسابرس مطابق با الزامات روز ضروری است.

۱. مسائل عمده حسابرسی (Key Audit Matters)

این بخش جدید، قلب گزارش حسابرس تجدیدنظر شده برای شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس است. مسائل عمده حسابرسی به موضوعاتی اطلاق می‌شود که به قضاوت حسابرس، بیشترین اهمیت را در حسابرسی صورت‌های مالی دوره جاری داشته‌اند. استاندارد حسابرسی ۷۰۱ به طور کامل به نحوه تعیین و اطلاع‌رسانی این مسائل می‌پردازد.

۲. تداوم فعالیت

در استانداردهای جدید، بخش جداگانه‌ای برای تداوم فعالیت در نظر گرفته شده است تا هرگونه عدم اطمینان بااهمیت در این خصوص برجسته شود. حسابرس موظف است کفایت افشای مدیریت در این زمینه را ارزیابی کرده و نتیجه‌گیری خود را به وضوح در گزارش منعکس کند.

۳. سایر اطلاعات

این بخش به مسئولیت‌های مدیریت و حسابرس در قبال سایر اطلاعات مندرج در گزارش سالانه (مانند گزارش تفسیری مدیریت) می‌پردازد و بیان می‌کند که آیا تناقض بااهمیتی بین این اطلاعات و صورت‌های مالی وجود دارد یا خیر.

ساختار استاندارد گزارش حسابرس

گزارش حسابرس باید دارای عنوان مناسب و ساختاری مشخص باشد. هر بخش از گزارش هدف خاصی دارد و به استفاده‌کننده کمک می‌کند تا به سرعت به اطلاعات مورد نیاز خود دست یابد.

عناوین اصلی در فرم استاندارد گزارش عبارتند از:

• عنوان و مخاطب گزارش: باید به طور خلاصه موضوع گزارش را مشخص کند.
• اظهارنظر: این بخش که در ابتدای گزارش قرار می‌گیرد، نظر نهایی حسابرس را در مورد انطباق صورت‌های مالی با استانداردهای حسابداری بیان می‌کند.
• مبانی اظهارنظر: در صورت ارائه نظر تعدیل‌شده (مشروط، مردود یا عدم اظهارنظر)، دلایل و شواهد در این بخش تشریح می‌شود.
• تداوم فعالیت: به بررسی ابهامات بااهمیت در توانایی واحد تجاری برای ادامه فعالیت می‌پردازد.
• مسائل عمده حسابرسی: توضیح موضوعاتی که در حسابرسی دوره جاری بیشترین اهمیت را داشته‌اند.
• تأکید بر مطلب خاص: برای جلب توجه استفاده‌کنندگان به موضوعی خاص که به درستی در صورت‌های مالی افشا شده اما برای درک آن‌ها حیاتی است.

منبع: مرتضی اسدی – ساناز حجی (راهنمای نگارش گزارش حسابرس با توجه به استانداردهای حسابرسی گزارشگری جدید و تجدید نظر شده ۱۴۰۱، تابستان ۱۴۰۱)