راهنمای جامع حاکمیت شرکتی و ریسک (بر اساس کتابچه OCC)

مقدمه

حاکمیت شرکتی و ریسک یکی از ارکان اساسی برای حفظ عملکرد سالم و ایمن بانک‌ها و تقویت اعتماد عمومی به نظام مالی است. این مقاله، بر اساس کتابچه راهنمای «حاکمیت شرکتی و ریسک» دفتر کنترل‌کننده ارز (OCC)، به بررسی اصول و شیوه‌های کلیدی در این زمینه می‌پردازد. این چارچوب برای استفاده بازرسان OCC در ارتباط با آزمون و نظارت بر بانک‌های ملی، انجمن‌های پس‌انداز فدرال و شعب و نمایندگی‌های فدرال سازمان‌های بانکی خارجی تهیه شده است.

یک چارچوب مؤثر حاکمیت شرکتی و ریسک برای حفظ عملکرد ایمن و سالم بانک و کمک به ارتقای اعتماد عمومی به سیستم مالی ضروری است. شیوه‌های حاکمیت شرکتی و ریسک یک بانک باید متناسب با اندازه، پیچیدگی و پروفایل ریسک آن باشد.

این راهنما بر جنبه‌های زیر تمرکز دارد:

• تمرکز بر ریسک‌های استراتژیک، اعتباری، تطبیق و عملیاتی در ارتباط با حاکمیت.
• تقویت نظارت بر ریسک‌های اعتباری، نقدینگی، نرخ بهره و قیمت.
• ترکیب و به‌روزرسانی راهنمایی‌های موجود برای بانک‌های ملی و انجمن‌های پس‌انداز فدرال در مورد نقش‌ها و مسئولیت‌های هیئت مدیره و مدیریت ارشد.
• تکمیل سایر راهنمایی‌های OCC و بین‌سازمانی مرتبط با حاکمیت شرکتی و ریسک و مدیریت ریسک.

ریسک‌های مرتبط با حاکمیت شرکتی و ریسک

از دیدگاه نظارتی، ریسک به پتانسیل تأثیر نامطلوب رویدادها بر وضعیت مالی فعلی یا آتی و تاب‌آوری یک بانک اشاره دارد. OCC هشت دسته ریسک را برای اهداف نظارت بانکی تعریف کرده است: اعتباری، نرخ بهره، نقدینگی، قیمت، عملیاتی، تطبیق، استراتژیک و اعتباری. این دسته‌ها منحصر به فرد نیستند و هر محصول یا خدمتی ممکن است یک بانک را در معرض چندین ریسک قرار دهد. حاکمیت شرکتی و ریسک چارچوبی است که در آن تمام ریسک‌ها در یک بانک مدیریت می‌شوند و همچنین نظارت بر این چارچوب را شامل می‌شود. ریسک‌های اصلی مرتبط با این حوزه عبارتند از:

ریسک استراتژیک

ریسک استراتژیک، ریسکی است که بر وضعیت مالی و تاب‌آوری فعلی یا آتی تأثیر می‌گذارد و ناشی از تصمیمات تجاری نامطلوب، اجرای ضعیف تصمیمات تجاری، یا عدم پاسخگویی به تغییرات در صنعت بانکداری و محیط عملیاتی است. هیئت مدیره و مدیریت ارشد، به طور مشترک، تصمیم‌گیرندگان کلیدی هستند که جهت‌گیری استراتژیک بانک را هدایت می‌کنند.

ریسک اعتباری (Reputation Risk)

این ریسک ناشی از افکار عمومی منفی است. ریسک اعتباری می‌تواند بر توانایی بانک برای ایجاد کسب‌وکار جدید یا ادامه خدمات‌رسانی به کسب‌وکارهای موجود تأثیر بگذارد و ممکن است منجر به دعاوی قضایی، زیان‌های مالی، یا کاهش ارزش پایه مشتریان شود.

ریسک تطبیق (Compliance Risk)

ریسک تطبیق، ریسک نقض قوانین، مقررات، یا استانداردهای اخلاقی است که می‌تواند منجر به جریمه، خسارت مالی، یا آسیب به اعتبار بانک شود. این ریسک زمانی به وجود می‌آید که کنترل‌های داخلی برای رعایت قوانین و مقررات مربوطه کافی نباشند.

ریسک عملیاتی

ریسک عملیاتی ناشی از فرآیندهای داخلی ناکافی یا ناموفق، افراد و سیستم‌ها، یا رویدادهای خارجی است. این ریسک شامل خطاهای انسانی، تقلب، نقص سیستم‌های فناوری اطلاعات، و بلایای طبیعی می‌شود و می‌تواند به زیان‌های مستقیم یا غیرمستقیم مالی منجر شود.

منبع: این مقاله بر اساس کتابچه راهنمای Office of the Comptroller of the Currency (OCC) با عنوان “Corporate and Risk Governance” نسخه 2.0، جولای 2019 تهیه شده است.